Achtergrond bij De Slimste Mens van maandag 16 december

Ook in deze eerste aflevering van het winterseizoen van De Slimste Mens geeft Maarten van Rossem als eenmansjury commentaar bij de vragen en antwoorden. Op onze website kunt u voortaan nog meer te weten komen over onderwerpen die in de uitzendingen aan bod zijn gekomen. In de eerste aflevering van maandag 16 december ging het over de Tweede Wereldoorlog en het Marshallplan.

Vraag: Hoe heette het economische herstelplan voor Europa van vlak na de Tweede Wereldoorlog, dat werd gefinancierd door de Verenigde Staten?

Antwoord: Marshallplan.

Na de Tweede Wereldoorlog pleitte George Marshall, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, voor een  economisch hulpplan voor Europa. In zijn beroemde Harvard-rede op 5 juni 1947 lanceerde hij zijn plannen voor het herstelprogramma. Hij stelde hierin dat er geen politieke stabiliteit kon bestaan zonder een gezonde wereldeconomie. De Amerikaanse economie was zelf ook gebaat bij economisch herstel van Europa en Amerika hoopte hiermee het communistische gevaar buiten de deur te houden. Ze waren bang dat een uitzichtloze economische toestand in Europa het communisme in de hand zou werken. Het herstelplan moest het bestaande hulpprogramma van de Verenigde Naties, UNRRA ( United Nations Relief and Rehabilitation Agency), gaan vervangen. De Marshallhulp, ook bekend als het Economische Herstel Plan, werd in april 1948 geaccepteerd door het Amerikaanse Congres. De hulp werd grotendeels in de vorm van goederen gegeven. De eerste zending hulpgoederen aan Nederland arriveerde in 1948 in Rotterdam.

De landen die in aanmerking wilde komen voor de Amerikaanse hulp moesten  de individuele rechten en vrijheden van burgers kunnen garanderen. Verdere voorwaarden werden per land besproken. Het verhaal gaat dat de Amerikaanse diplomaat die in Nederland over de voorwaarden zou onderhandelen bij minister-president Drees thuis was uitgenodigd, waar hij met een kopje thee –zonder suiker-  en met mariakaakje werd ontvangen. Dit zou de Amerikaanse diplomaat hebben overtuigd dat de economische hulp goed besteed zou zijn aan Nederland, als zelfs de minister-president zo zuinig leeft. 

Dit verhaal illustreerde de zuinigheid van Drees, hoewel het verhaal waarschijnlijk is verzonnen door Joseph Luns, de latere minister van Buitenlandse Zaken. Willem Drees wordt bijna unaniem beschouwd als de belangrijkste Nederlandse politicus van de afgelopen zeventig jaar. Lees meer over deze sociaal-democraat in:

Nuchtere Socialist
Willem Drees, een praktische idealist

Welkom bij Maarten!

Maarten van Rossem is 's lands bekendste historicus en Amerikadeskundige. Hij is een veelgevraagd commentator op radio en tv en heeft een eigen blad: Maarten!. Verwacht diepgravende interviews, scherpe analyses en verrassende opinies.

Maak nu gratis kennis met onze journalistiek. In dit dossier hebben wij de mooiste verhalen uit ruim tien jaar Maarten! gebundeld. Lees bijvoorbeeld waarom Baudet gelijk heeft als hij zegt Fortuyns erfgenaam te zijn, wat Maarten van het Nederlandse onderwijs vindt en hoe Amerika het IS-monster gecreëerd heeft.

Wilt u de beste verhalen uit Maarten! in uw mailbox ontvangen? Meld u dan aan voor onze gratis nieuwsbrief.