Maarten van Rossem

Na de euforie

Door Maarten van Rossem - 15-02-2011 - 15 reacties



klik om een oordeel te geven!

Het was ontroerend hoe de mensen in Egypte op het Tahrirplein en elders feest vierden na het vertrek van president Mubarak. We waren via de televisie steeds live getuige van de gebeurtenissen; wellicht hebben de kijkers ook nog een traantje weggepinkt.

Maar wat is er nu eigenlijk structureel veranderd in Egypte? Afgezien van het vertrek van Mubarak weinig. De ware machthebber is het leger dat sinds 1952 aan de macht is en sindsdien steeds een sterke man naar voren schoof als Sadat en Mubarak. Ook nu de laatste weg is, is aan die basissituatie niets veranderd.

Het leger bezit een sterke - in feite de enige - echte machtspositie in de samenleving. En er is nog geen enkele indicatie dat het nu afstand wil doen van de macht. De militairen hebben het dan ook slim gespeeld. Ze leken de afgelopen weken op de hand van het volk en onthielden zich van geweld tegen de burgers.

De belangen van leger en volk lopen sterk uiteen. Egypte kent geen ontwikkeld systeem van politieke partijen, geen democratische traditie, geen rechtsstatelijke traditie en er bestaat niet zoiets als een georganiseerd maatschappelijk middenveld. Ook zijn de verschillen in inkomen tussen arm en rijk zeer groot.

De vraag is wat democratie Egypte zou brengen. Ik denk vooral narigheid. De structurele problemen van het land zijn nauwelijks op te lossen. Er is een omvangrijke bevolking, met veel jongeren waarvoor geen werk is. Er is wel enige economische groei, maar die is onvoldoende om al deze jongeren aan werk te helpen. Het is een recept voor aanhoudende ontevredenheid. In een prille democratie zou het leger bij onrust en verwarring waarschijnlijk al snel weer naar de macht grijpen.

Zo bezien was er geen revolutie in Egypte, want de structuur van de samenleving is niet veranderd. Het leger heeft de macht nog altijd stevig in handen, de regering die nota bene onder Mubarak is gevormd heeft het dagelijks bestuur op zich genomen en het parlement is ontbonden. Intussen is de energie van de betogers weggelekt en is het Tahrirplein weer open voor verkeer.

Of andere regimes dan die in Tunesie en Egypte werkelijk ernstig in de problemen zullen komen, moeten we nog maar afwachten. Van de euforische verwachting dat - alles nu anders wordt - blijkt meestal niet veel te kloppen.



12 Reacties op Na de euforie

w
op 20-03-2011 om 21:44

Geachte heer Van Rossem,

ik mis uw commentaar op tv op de huidige ontwikkelingen mbt Lybië.
of heb ik uw commentaar gemist?

vr groet,

Wim Rosema

w
op 20-03-2011 om 21:44

de massavernietingswapens zijn al ingeleverd.

In de arabische wereld gaan ontevreden mensen de straat op. ze zijn vooral ontevreden omdat ze geen betaalde baan hebben.
De westerse ontwikkelingsformule, dat de verspreiding van medische zorg en onderwijs automatisch leidt tot ekonomische ontwikkeling, heeft tot op heden niet in de arabische landen gewerkt. (Het is trouwens maar de vraag of het in westerse landen zelf zo gegaan is).
De bevolking is in korte tijd enorm gegroeid, maar voor het enorme deel van de bevolking met een recente schoolopleiding is meestal geen werk, laat staan passend werk.
Door hun schoolopleiding en de televisie weten die burgers nu, dat het in de westere wereld anders is.
De beschuldigende vinger wordt uitgestoken naar het staatshoofd, die dit probleem niet opgelost heeft. (Maar het ook niet kón oplossen in een wereld waarin vrijwel alle exportindustrie verhuisd is naar China, en de grenzen ook niet meer gesloten mogen worden ter bescherming van eigen industrie, op straffe van internationale boycot).
Het gevaar van aanranding trotserend doen westerse verslaggevers met rode konen verslag van de acties en interpreteren de demonstraties als revoluties. De media vertellen, dat de mensen snakten naar vrijheid, demokratie en het recht op vrije meningsuiting. En facebook en twitter hadden daarbij een belangrijke rol gespeeld, zo wordt wishful verondersteld.
De belangstelling voor al die kamperende massa's is alweer een beetje aan het wegebben, als het eindelijk ook in Lybië begint

De Lybische leider is een extravagante despoot, die op een grote berg olie zit en gewend is hoog van de toren te blazen in de richting van de westerse wereld. Van de olie-opbrengsten bouwde hij niet alleen een moderne staat op, maar hij probeerde ook kernwapens te fabriceren. En hij financierde terreuracties, zoals het in de lucht opblazen van een amerikaans passagiersvliegtuig. Waarschijnlijk uit woede over een amerikaans bombardement dat zijn dochter het leven kostte.
Na de inval in Irak koos hij echter eieren voor z'n geld, beloofde beterschap en leverde al z'n gevaarlijke wapenspeeltuig in. Gebleken was immers, dat grenzen niet langer gerespecteerd werden als een staatshoofd uitdagende, beledigende taal uitsloeg tegen de machtigste staat op aarde.

Als de demonstranten in Lybië echter de beschikking krijgen over wapens, dan onstaat er een soort burgeroorlog.
En dan ruiken westerse landen (met achter de coulissen de internationale olieconcerns) hun kans.
Het is in Irak gelukt, dus het moet in Lybië ook lukken.
Het staatshoofd moet weg, zodat westerse concerns makkelijker en goedkoper de beschikking krijgen over de olie.
Leiders van niet-westerse staten spelen vrij vaak een rol van arrogante, wispelturige, afwisselend wrede en zachtmoedige supermens, en ontlenen daar macht en gezag aan.
Bij westers publiek wekt dat gedrag alleen maar afkeer (behalve blijkbaar in Italië) en vrijwel iedereen vindt het een prima idee als zo'n gek wordt opgeruimd. Het idee van souvereine staten betekent na het einde van de koude oorlog blijkbaar niet zoveel meer.
Nu nog een argument om de oorlogsmachine in werking te stellen, en onze dure straaljagers en raketten weer eens nuttig te kunnen gebruiken.
In Irak was het argument: het bezit van massavernietigingswapens (een toen nieuw woord en een smoes waar iedereen intuinde; vrijwel elke staat bezit immers dergelijke afschrikkingswapens en waarom zou er dan een bepaald land dat niet mogen). En de staatshoofden van de USA en het Verenigd Koninkrijk hielden de wereld ook nog eens voor de gek: er waren helemaal niet zulke wapens in Irak. Het was machtspolitiek gelegitimeerd door een fictie, zoals dat eigenlijk vrij vaak het geval is.
En nu is dus het argument: het beschermen van de burgerbevolking. De massavernietigingswapens waren immers al ingeleverd.


Wim Rosema,
Leiden, 19 mrt 2011

Nog1
op 01-03-2011 om 21:44

Volgens mij klopt de analyse niet. Er is wel iets veranderd. Zo kan men in Egypte voor het eerst zeggen wat men wil, dat is een verandering die men onmogelijk meer terug kan draaien.

Maar voor iemand van de generatie van Maarten, die zich nog bewust kan herinneren hoe Khadaffi en Moebarak aan de macht kwamen, is zijn visie niet verrassend ;)

Voor de analyse van een andere generatie;
http://nog1.web-log.nl/nog1/2011/03/turn-turn-turn.html


John Vol
op 28-02-2011 om 21:44

Men kan van een volk, dat jarenlang onder het juk van het Militarisme en (haar spreekbuis en controle van) het Geloof niet verwachten, dat ze morgen al een democratisch gekozen systeem hebben. Wel, en dat is me opgevallen, spreekt men van democratie, De vraag is hoe zij dat zullen gaan invullen. En daarbij is onze handreiking essentieel. Essentieel om te vermijden, dat men tot een surrogaat democratie in Rusland en in Iran zal komen.
Wel kunnen we vaststellen, dat de bevolking in de hele Arabisch wereld duidelijk kiest voor een vorm van democratie.
En laten we dus optimistisch zijn.

Rob Hamwijk
op 21-02-2011 om 21:44

Waarheid als een koe. Naast de drang naar vrijheid, democratie en het verdwijnen van corruptie speelt de slechte economische situatie een rol. Wanneer mensen geen eten kunnen kopen zijn ze eerder geneigd de straat op te gaan. Hogere prijzen van basisbehoeften (i.c. graan) zijn daar nu de oorzaak van. Dit is een probleem wat weinig aandacht krijgt, maar wel steeds meer een rol zal spelen.Voorlopig maken weinig mensen/politieke partijen zich daar druk over.

Marq van Pas
op 16-02-2011 om 21:44

"Intussen is de energie van de betogers weggelekt"

Naar mijn bescheiden mening is dit een grote inschattingsfout.
Maar we zullen zien wat er gebeurt als het leger, onder kritisch oog van Obama, het waagt het volk nogmaals te trotseren.
Het is nu eenmaal slecht voor je imago om met tanks op een menigte betogers in te rijden.
Slechts weinig culturen overleven dat.

stan van houcke
op 15-02-2011 om 21:44

een van de weinige heldere analyses in nederland. alleen dit citaat: 'Van de euforische verwachting dat - alles nu anders wordt - blijkt meestal niet veel te kloppen.'

wie is euforisch? de nederlandse pers. maar dat zegt niets. in werkelijkheid weten de mensen in de derde wereld veel beter dan onze journalisten dat de strijd nog moet beginnen. de nederlanders zijn veel meer gehersenspoeld dan de egyptenaren. die worden namelijk geconfronteerd met de werkelijkheid en niet met de propaganda die de werkelijkheid moet verhullen.

Thomas Meijknecht
op 15-02-2011 om 21:44

Als je kijkt naar het gehele Midden-Oosten en Noord-Afrika, dan zie je dat er 3 mogelijkheden waren gedurende de laatste eeuw voor deze landen: lokale stammen, zoals in "Lawrence of Arabia" te zien is, kolonisatie, zoals vroeger een groot deel van Noord-Afrika, of een autocratie, zoals koningen of dictators. Aangezien de eerste twee niet waarschijnlijk zijn wordt het dus weer een autocratie.

Fatima Ezhar
op 15-02-2011 om 21:44

Mee eens alleen is er toch wel iets veranderd en dat is dat mensen nu hebben ingezien dat ze samen sterk staan en samen niet bang hoeven te zijn om hun mening te uiten. Een poster van de "leider" in tweeen scheuren en daarvoor niet 6 feet under terecht te komen is al een hele vooruitgang. Ik denk niet dat ze de vrijheid van meningsuiting weer uit handen laten nemen. Plus zullen ze ook de slachtoffers niet zo snel verraden door weer eenzelfde regiem te aanvaarden. Vraagje: hoe ziet u de rol van de VS hierin? Ik miste dat stukje inzicht in het berichtje.

Frank Beuken
op 15-02-2011 om 21:44

Maarten,
De strijd om vrijheid is prachtig maar nog mooier is het wannee men de overwinning viert.

Het leger moet hier wel het voordeel van de twijfel krijgen omdat zij zich vrij open opstellen en in gesprek gaan met all oppositie groeperinge om te bezien hoe men het land weer zo snel mogelijk overeind krijgt

peter kenney
op 15-02-2011 om 21:44

Deze tumult verspreid zich nu ook naar Iran.Als dat resulteert
in bijvoorbeeld vrijer internetverkeer, dan is dat grote winst!

Jean-Pierre Randazzo
op 15-02-2011 om 21:44

Helemaal met u eens mijnheer van Rossem. Nu hebben de militairen het voor het zeggen. Uit een geweerloop komt zelden veel goeds. De belangen van het leger zijn niet die van het Volk. Wat me steeds bevreemd heeft, is dat het Egyptische volk schijnbaar zo positief over het leger is gestemd.

Reageren

Inloggen


Registreren
Wachtwoord vergeten
Wachwoord vergeten




Inloggen
Maarten van Rossem
Woonplaats: Utrecht
Beroep: historicus
Blogs: 28
Ik stel uw reactie op prijs, maar alleen onder vermelding van uw VOOR- EN ACHTERNAAM.  Reacties onder pseudoniem of voornaam worden verwijderd.
Laatste reacties
Maarten van Rossem
9/11 tien jaar later
En zo is het! door Marijke
Maarten van Rossem
Waarom politici weifelen om de crisis te beteugelen
Kennelijk bevalt de democratie u niet als die niet in uw... door Koos bakker
Maarten van Rossem
Gebroken belofte
'Waarom moet het kabinet alle bezuinigingen direct in de... door Michiel van der Werff
Maarten van Rossem
Osama bin Laden, symbool van wat eens was
Over Amerikaanse incompetentie gesproken: Hele... door Richard van Caem
Maarten van Rossem
De wezelachtige collaboratie van VVD en CDA
Prima stuk, ben ik het mee eens. Maar wat onbesproken... door Alex Mulder
Archief
2011 (13)
2010 (15)
t/m van 1
Klik hier voor het Thuiswinkelcertificaat