President Donald Trump blijft successen claimen in de oorlog in Iran. Ondertussen dreigt hij met een Amerikaans vertrek uit de NAVO omdat hij vindt dat bondgenoten hem niet steunen. Volgens Maarten van Rossem verliest Washington steeds verder de grip op de situatie in het Midden-Oosten. ‘Het is verbijsterend dat de wereld toekijkt en zo’n prutser zijn gang laat gaan.’

Bestel losse nummers van Maarten! of word abonnee

Maarten: ‘Het idee dat de oorlog in Iran een korte, overzichtelijke operatie zou worden en dat de Amerikaanse overwinning nabij is, is volkomen achterhaald. Trump beweert dat de oorlog in veel opzichten al gewonnen is en dat grote delen van de Iraanse strijdkrachten zwaar zijn verzwakt. Maar Iran voert nog dagelijks aanvallen uit.

Dat het totaal anders loopt dan het Witte Huis had bedacht, is niet zo gek. Er is nooit een samenhangend plan geweest. Het is improvisatie, gecombineerd met de gebruikelijke grootspraak die we van de huidige Amerikaanse regering gewend zijn.

Als je wilt weten hoe het werkelijk zit, moet je naar de Straat van Hormuz kijken. Daar zie je dat Iran allesbehalve verslagen is. De zeestraat is inmiddels een kwetsbaar knooppunt geworden waar Iran met relatief beperkte middelen de boel kan ontregelen. Iran heeft zijn strategie erop aangepast. Ze vallen minder vaak aan, maar wel effectiever. Met drones, raketten en gerichte aanvallen houden ze de doorgang voortdurend onder druk.

In feite hoef je maar één keer per week een tanker te raken en de hele zaak ontwricht. Dan kan Trump wel zeggen dat de Verenigde Staten de controle hebben, maar dat is natuurlijk grote kletspraat.’

NAVO als bliksemafleider

‘Trumps gedreig richting de NAVO moet je vooral zien als een afleidingsmanoeuvre. Als het militair niet loopt zoals gehoopt, schuif je volgens het Trump-handboek de schuld gewoon af. Ineens zijn de onwillige bondgenoten het probleem, ondanks de Verenigde Staten deze oorlog zelf zijn begonnen en beloofden het klusje binnen no time te klaren.

Jarenlang heeft Trump Europese NAVO-landen weggezet als profiteurs die de Verenigde Staten alleen maar geld kostten en in de weg zaten. Dan moet je niet verbaasd zijn dat ze nu zeggen: “zoek het zelf maar uit”.

Bovendien is de NAVO een defensief bondgenootschap, geen instrument voor Amerikaanse avonturen in het Midden-Oosten. Dus als ik Europa één tip mag geven: bemoei je er niet mee. Laat je geen verantwoordelijkheid toeschuiven die je helemaal niet hebben wil, met alle risico’s van dien.’

Niets geleerd

‘Een oorlog als dit is ook helemaal niet nieuw. Neem die halfgare oorlog in Irak onder George W. Bush, begonnen op basis van leugens over massavernietigingswapens die er helemaal niet bleken te zijn. Het liep uit op een gigantische mislukking met misschien wel honderdduizenden doden en een volledig ontwricht land als gevolg. Heeft Bush daar ooit verantwoording voor afgelegd? Nee. Afghanistan is hetzelfde verhaal, Vietnam idem dito. Het zijn Amerikaanse interventies van een verbijsterende stompzinnigheid, en toch gebeurt het weer.

Dit keer gaat het om het Iraanse nucleaire programma. Daar lag al een akkoord over. Onder Barack Obama zijn er na jaren onderhandelen afspraken gemaakt waarbij Iran zijn programma beperkte in ruil voor sanctieverlichting – onder relatief gunstige voorwaarden voor de Verenigde Staten en hun bondgenoten. Trump besloot dat akkoord in zijn eerste termijn op te zeggen en nu zitten ze met de gevolgen.

De Amerikanen willen Iran nu dwingen te stoppen met uraniumverrijking. Dat gaan ze niet voor elkaar krijgen, en het programma definitief uitschakelen lukt ze evenmin. Dat is natuurlijk een zeperd eerste klas. Het is simpelweg onmogelijk om een land als Iran zo onder druk te zetten dat het nooit meer in staat zal zijn een kernwapen te ontwikkelen. Je kunt het hooguit vertragen, meer niet.

De komende tijd zal de druk vooral liggen op het openen van de Straat van Hormuz. Als dat niet lukt voor 6 april, dreigt Trump elektriciteitscentrales te bombarderen. Dat dit strijdig is met het volkenrecht en het oorlogsrecht, zal hem vermoedelijk een worst wezen. Mocht hij dit werkelijk doorzetten, dan zal hij nog meer krediet verliezen bij zijn achterban en Europese bondgenoten. Daar zal Xi Jinping wel met enige tevredenheid naar kijken.

Kortom, Amerika zit in een situatie zonder serieuze diplomatieke of militaire uitweg. Het ironische is dat de MAGA-beweging campagne heeft gevoerd tegen de forever wars. En wat doet Trump? Hij begint er gewoon weer één.

Ik ben wat betreft de Verenigde Staten steeds minder vergevingsgezind. God’s Own Country is een land van zelfoverschatte kletsmajoors, opscheppers en overdrijvers die geen maat weten te houden en zelden iets leren. Kennelijk zijn alle leermomenten die de Amerikanen in de geschiedenis zijn geboden volstrekt betekenisloos geweest.’

Volg Van Rossems kritische gedachtegang ook via zijn eigen tijdschrift. Maak nu kennis met Maarten! en bestel een losse editie of word nu voordelig abonnee.