Donald Trump gooit Oekraïne voor de bus en speelt Rusland in de kaart. Kunnen de Amerikaanse midterms een einde maken aan zijn politieke vrij spel? Maarten van Rossem tempert de verwachtingen. ‘Zelfs als de Democraten een meerderheid in het Congres behalen, moeten we ons daar niet te veel van voorstellen.’

Bestel losse nummers van Maarten! of word abonnee

Maarten: ‘Donald Trump heeft zijn schoonzoon Jared Kushner en vastgoedondernemer Steve Witkoff ingeschakeld bij de vredesonderhandelingen over Oekraïne. Zij spraken bijna drie uur met Vladimir Poetin, die in november opnieuw om tafel wil. Maar waarom zou Poetin haast maken? Ik zie Rusland de oorlog niet winnen, maar zolang hij er nog een voordeeltje uit kan halen, zal hij geen concessies doen. Alleen serieuze interne oppositie kan hem dwingen enigszins bakzeil te halen.

Ondertussen verwijt het Witte Huis Volodymyr Zelensky dat hij de oorlog niet wil beëindigen. Daarmee gooit Trump hem gewoon voor de bus. Trump is natuurlijk altijd op de hand van Poetin geweest. Hij is vooral uit op voordelige deals met Rusland, waarvan zijn familie en naasten kunnen profiteren. Het is van een verbijsterende schaamteloosheid, die ongegeneerde zelfverrijking die we inmiddels van deze regering gewend zijn.

Ook met zijn sanctiebeleid tegenover Rusland probeert Trump politiek munt te slaan uit de situatie. Zo versoepelt hij de beperkingen op Russische diesel en ziet hij af van nieuwe sancties. Puur symboolpolitiek, want hij heeft kennelijk geen enkel benul van het Amerikaanse dieselverbruik. Wat hij met die tankers aan Russische diesel laat aanvoeren, verstoken de Amerikanen binnen twee dagen. Maar met de belofte van goedkopere diesel kan hij in aanloop naar de midterms weer goede sier maken bij zijn achterban. En die slikt dat natuurlijk voor zoete koek. Enkele Republikeinse senatoren protesteerden tegen de deal, omdat die Poetins oorlogskas spekt. Maar hun protest stelt weinig voor en de negatieve politieke gevolgen voor Trump zijn verwaarloosbaar.

Wat kan Europa nu nog doen? Oekraïne blijven steunen, eventueel met extra geld. Maar ook dat kent zijn beperkingen. Bovendien is Oekraïne voor de communicatie aan het front sterk afhankelijk van Starlink. En daar zwaait die andere enorme boef, Elon Musk, de scepter.’

IJdele hoop

‘Veel mensen verheugen zich nu op de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen. Alsof daarna alles beter wordt. Maar zelfs als de Democraten een meerderheid in het Congres behalen, moeten we ons daar niet te veel van voorstellen. Trump zit er nog twee jaar, met alle onaangename gevolgen van dien. Bovendien kan hij met zijn veto wetten tegenhouden. Om dat veto te doorbreken, is zowel in de Senaat als in het Huis van Afgevaardigden een tweederdemeerderheid nodig.

Kortom, we zitten nog wel even opgescheept met die gek. Je kunt je er iedere dag over opwinden, maar je schiet er niets mee op. Trump is in staat om elke dag je humeur te bederven.’

Yeşilgöz onder vuur

‘Dat de VVD-kiezers eindelijk afscheid lijken te nemen van Dilan Yeşilgöz, is dan toch weer een bemoedigend teken. Volgens het EenVandaag Opiniepanel vindt nog maar 13 procent van de VVD-achterban haar de meest geschikte partijleider. Maar wie moet het stokje overnemen? Ruben Brekelmans? Vincent Karremans? Eelco Heinen? Geen van allen, zou ik zeggen.

Het probleem is natuurlijk veel groter dan Yeşilgöz alleen. De VVD staat er in de peilingen beroerd voor. En dat is niet zo verwonderlijk. De huidige bestuurlijke ellende hebben we voor een zeer belangrijk deel aan de VVD te danken. Die partij is bovendien hoofdverantwoordelijk voor de kwetsbare situatie waarin we met een minderheidskabinet zijn beland.

Nu schijnt Mark Rutte achter de schermen nog altijd een enorme invloed op de VVD te hebben. Dus wie weet wie hij straks weer uit de hoge hoed tovert.’

Israël zonder Netanyahu?

‘Dan gaan op 27 oktober de Israëliërs nog naar de stembus. Het zijn de eerste parlementsverkiezingen sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023. Gaat Benjamin Netanyahu eindelijk het veld ruimen? In het Westen hopen velen erop. Maar wie de Israëlische politiek een beetje volgt, weet dat lui als Netanyahu zich niet zo gemakkelijk laten wegsturen.

Tot zijn belangrijkste rivalen behoren voormalig legerleider Gadi Eisenkot en oud-premier Naftali Bennett, ooit een bondgenoot van Netanyahu. Ook zij strijden om de macht en verschillen van mening over mogelijke coalitiepartners. Hun gezamenlijke afkeer van Netanyahu levert nog geen regering op. Daarvoor is een meerderheid van 61 zetels nodig.

Zelfs als Netanyahu eindelijk ophoepelt, kun je je afvragen hoeveel er werkelijk verandert. Zo schijnt een meerderheid van de Israëlische bevolking positief te staan tegenover de totale verwoesting van Gaza. Ook zijn belangrijkste tegenstanders zien militair geweld als het voornaamste antwoord op de Palestijnse kwestie. Dat de decennialange bezetting en onderdrukking van de Palestijnen een wezenlijk onderdeel van het probleem vormen, wordt voor het gemak genegeerd. Zelfs terwijl zich in Gaza een genocide voltrekt, ontbreekt bij de grote oppositiepartijen ieder fundamenteel alternatief voor de Israëlische oorlogspolitiek.

In feite is Israël een volkomen ontspoord land geworden, gevangen in een veiligheidsfantoom. Dat bepaalt niet alleen de politiek tegenover de Palestijnen, maar ook de confrontatie met Iran. Zolang dat denken de Israëlische politiek blijft bepalen, is het een uitzichtloze zaak. Ik heb mijn hoop dan ook niet op het huidige Israël gevestigd. Een andere premier betekent helaas nog geen ander Israël. Ook van deze verkiezingen hoeven we dus geen wonderen te verwachten.’