‘De Engelse en Amerikaanse democratie zijn ingrijpend uit de rails gelopen’

DOOR MAARTEN VAN ROSSEM

In de decennia na de Tweede Wereldoorlog waren er twee democratieĆ«n die alom werden bewonderd, en voor vele andere democratieĆ«n als voorbeeld werden gezien. Dat waren natuurlijk de Engelse en de Amerikaanse democratie. Dat die beide naties de oorlog haddenĀ gewonnen ā€“ uiteraard samen met de Sovjet-Unie, maar daar werd zelden de nadruk op gelegd ā€“ speelde daarbij een niet onaanzienlijke rol.

 

 

Winston Churchill en Franklin Roosevelt waren politieke helden zonder weerga. Politiek denkers waren van mening dat de werkwijze van het Engelse en Amerikaanse politieke systeem deels het politieke succes verklaarde. Zowel in Engeland als in de VS was en is sprake van een tweepartijensysteem dat ogenschijnlijk een grote en overtuigende duidelijkheid verschaft. Al is die duidelijkheid in de VS niet altijd zo groot als inĀ Engeland, aangezien Witte Huis en Congres in verschillende handen kunnen zijn. Vooral het Amerikaanse presidentschap werd echter bewonderend beschouwd. Zoiets geweldigs zou elke democratie moeten hebben: een aansprekende, soms heroĆÆsche leider die democratisch werd gekozen in een groots politiek proces.

Een tweede oorzaak van het unieke Engelse en Amerikaanse politieke succes was het uiterst pragmatische, niet-ideologische karakter van de Engelse en Amerikaanse politieke traditie. Zo waren verstandige compromissen altijd mogelijk. Sinds de jaren zestig wordt beweerd dat we het Nederlandse politieke systeem naar Engels-Amerikaanse snit zouden moeten veranderen: denk aan een districtenstelsel en een gekozen minister-president. Degenen die dat nog steeds wenselijk vinden, hebben kennelijk de afgelopen kwarteeuw geen kranten gelezen.

De Engelse en Amerikaanse democratie zijn ondertussen ingrijpend uit de rails gelopen. Wat ooit zo geweldig functioneerde, heeft zich pervers ontwikkeld. Een tweepartijensysteem blijkt ook een koortsige, niet meer te stoppen polarisatie te kunnen ontwikkelen. Beide systemen, die ons ooit ten voorbeeld werden gesteld, zijn volledig disfunctioneel geworden.

Het Amerikaanse politieke systeem is geblokkeerd en het Engelse systeem lijkt door een machteloze incompetentie uiteen te vallen. Van het ooit geroemde pragmatisme is niets meer over. Een kleine meerderheid van de Engelse kiezers heeft op grond van niets dan leugens en emotionele kletskoek voor de Brexit gekozen. In de VS heeft de Republikeinse Partij zich ontwikkeld tot een onaangenaam gezelschap van ideologische scherpslijpers, dat niet terugschrikt voor beperking van de democratie, chantage en sabotage van de constitutionele regels. De gekozen politiek leiders zijn niet veel meer dan schertsfiguren. Het kan verkeren!

Uit Maarten! 2019-1. Bestel het nummer hier.

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Gerelateerde artikelen

Brexit-sprookjes

Hoe flikte Trump het toch?

‘Onze parlementaire democratie functioneert verrassend goed’

Welkom bij Maarten!

Maarten van Rossem is 's lands bekendste historicus en Amerikadeskundige. Hij is een veelgevraagd commentator op radio en tv en heeft een eigen blad: Maarten!. Verwacht diepgravende interviews, scherpe analyses en verrassende opinies.

Maak nu gratis kennis met onze journalistiek. In dit dossier hebben wij de mooiste verhalen uit ruim tien jaar Maarten! gebundeld. Lees bijvoorbeeld waarom Baudet gelijk heeft als hij zegt Fortuyns erfgenaam te zijn, wat Maarten van het Nederlandse onderwijs vindt en hoe Amerika het IS-monster gecreƫerd heeft.

Wilt u de beste verhalen uit Maarten! in uw mailbox ontvangen? Meld u dan aan voor onze gratis nieuwsbrief.